Những xét nghiệm nên cân nhắc trước khi mang thai giúp phát hiện sớm bệnh lý, tình trạng miễn dịch và yếu tố nguy cơ để chuẩn bị một thai kỳ an toàn hơn.
Chuẩn bị mang thai không chỉ là lựa chọn thời điểm phù hợp hay bắt đầu uống acid folic. Đây còn là giai đoạn người phụ nữ có cơ hội nhìn lại sức khỏe tổng thể, phát hiện những vấn đề có thể ảnh hưởng đến thai kỳ và điều chỉnh từ trước khi em bé xuất hiện.
Một số bệnh lý như đái tháo đường, thiếu máu, bệnh tuyến giáp hoặc nhiễm trùng có thể tồn tại mà không gây triệu chứng rõ ràng. Nếu được phát hiện trước khi mang thai, bác sĩ có thể tư vấn điều trị, kiểm soát bệnh hoặc điều chỉnh thuốc phù hợp trước thời điểm thụ thai.
Vì vậy, khi tìm hiểu những xét nghiệm nên cân nhắc trước khi mang thai, mẹ không nên hiểu đây là một danh sách xét nghiệm bắt buộc áp dụng giống nhau cho tất cả mọi người. Việc kiểm tra cần dựa trên tuổi, tiền sử bệnh, tiền sử sản khoa, vaccine, thuốc đang sử dụng và các yếu tố nguy cơ của từng người. CDC cũng khuyến nghị nên trao đổi với nhân viên y tế trước khi mang thai để đánh giá sức khỏe và các bệnh lý hiện có.
Giai đoạn trước khi thụ thai có ý nghĩa đặc biệt vì một số vấn đề sức khỏe cần được xử lý trước, thay vì đợi đến khi đã có thai mới phát hiện.
Chẳng hạn, nếu một phụ nữ đang mắc đái tháo đường nhưng đường huyết chưa được kiểm soát tốt, việc mang thai có thể làm tăng nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe của mẹ và thai nhi. CDC nhấn mạnh kiểm soát đường huyết trước và trong thai kỳ là yếu tố quan trọng đối với người mắc đái tháo đường.
Tương tự, nếu chưa có miễn dịch với rubella, việc kiểm tra và tiêm vaccine trước khi mang thai có thể giúp giảm nguy cơ mắc bệnh trong thai kỳ. Rubella trong thai kỳ có thể gây sảy thai hoặc dị tật bẩm sinh nghiêm trọng ở thai nhi.
Do đó, khám tiền thai không phải để “tìm bệnh” bằng mọi giá mà nhằm xác định cơ thể hiện đang ở trạng thái nào và cần chuẩn bị gì trước khi bắt đầu một thai kỳ.
Một trong những kiểm tra thường được bác sĩ cân nhắc là xét nghiệm công thức máu. Xét nghiệm này giúp đánh giá tình trạng hồng cầu, hemoglobin và một số thành phần của máu, từ đó có thể gợi ý thiếu máu hoặc một số bất thường về huyết học.
Thiếu máu, đặc biệt thiếu máu do thiếu sắt, khá thường gặp ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản. Nếu đã thiếu máu trước khi mang thai, nhu cầu về sắt và tạo máu tăng lên trong thai kỳ có thể khiến tình trạng trở nên đáng chú ý hơn.
Tuy nhiên, không phải cứ thấy mệt mỏi là chắc chắn thiếu sắt. Nếu công thức máu cho thấy thiếu máu, bác sĩ có thể cân nhắc thêm các xét nghiệm khác như ferritin hoặc đánh giá nguyên nhân tùy từng trường hợp.
Điều này đặc biệt hữu ích với những phụ nữ từng thiếu máu, có kinh nguyệt nhiều hoặc chế độ ăn có nguy cơ thiếu sắt.
Đường huyết là một vấn đề đáng quan tâm, đặc biệt với phụ nữ có thừa cân, tiền sử gia đình mắc đái tháo đường, từng bị đái tháo đường thai kỳ hoặc có những yếu tố nguy cơ chuyển hóa khác.
Đái tháo đường có từ trước khi mang thai nếu không được kiểm soát tốt có thể làm tăng nguy cơ biến chứng cho cả mẹ và thai nhi. CDC khuyến nghị phụ nữ mắc đái tháo đường type 1 hoặc type 2 nên trao đổi với bác sĩ trước khi mang thai để điều chỉnh kiểm soát đường huyết và đánh giá các vấn đề sức khỏe liên quan.
Tùy tình trạng, bác sĩ có thể chỉ định đường huyết lúc đói, HbA1c hoặc xét nghiệm phù hợp khác. Không phải phụ nữ nào cũng cần thực hiện toàn bộ các xét nghiệm này.
Điều quan trọng là phát hiện sớm tình trạng đường huyết bất thường để có thời gian điều chỉnh chế độ ăn, vận động, thuốc đang sử dụng và kế hoạch theo dõi trước khi thụ thai.
Tuyến giáp có liên quan mật thiết đến chuyển hóa và chức năng sinh sản. Những bất thường về tuyến giáp, đặc biệt suy giáp, có thể ảnh hưởng đến kinh nguyệt, khả năng rụng trứng và quá trình mang thai.
Không phải tất cả phụ nữ chuẩn bị mang thai đều cần xét nghiệm tuyến giáp một cách thường quy. Tuy nhiên, xét nghiệm TSH và các xét nghiệm hormone tuyến giáp khác có thể được bác sĩ cân nhắc nếu người phụ nữ có triệu chứng, tiền sử bệnh tuyến giáp, đang sử dụng thuốc điều trị tuyến giáp hoặc có những yếu tố nguy cơ phù hợp.
Nếu đã biết mình mắc bệnh tuyến giáp, việc kiểm soát bệnh trước khi mang thai đặc biệt quan trọng. Người bệnh cũng không nên tự ý ngừng hoặc thay đổi thuốc chỉ vì đang có kế hoạch sinh con.
Đây là một trong những lý do khám tiền thai có giá trị: bác sĩ có thể xem xét toàn bộ bệnh sử và thuốc đang sử dụng trước khi tư vấn mang thai.
Các bệnh nhiễm trùng có khả năng lây truyền từ mẹ sang con là nhóm vấn đề rất đáng được quan tâm khi chuẩn bị mang thai.
CDC khuyến nghị sàng lọc HIV, viêm gan B, viêm gan C và giang mai trong thai kỳ; việc phát hiện sớm tạo cơ hội điều trị hoặc chăm sóc phù hợp nhằm giảm nguy cơ ảnh hưởng đến em bé.
Dù các xét nghiệm này thường được thực hiện trong thai kỳ theo lịch chăm sóc trước sinh, kiểm tra từ trước khi mang thai có thể giúp người phụ nữ biết tình trạng sức khỏe của mình sớm hơn. Nếu phát hiện nhiễm bệnh, bác sĩ có thể tư vấn điều trị, theo dõi hoặc lên kế hoạch mang thai phù hợp.
Đặc biệt, nhiều bệnh lây truyền qua đường tình dục có thể không gây triệu chứng. CDC lưu ý rằng một người có thể nhiễm STI mà không biết mình mắc bệnh nếu chưa xét nghiệm.
Vì vậy, nếu có yếu tố nguy cơ hoặc tiền sử phù hợp, bác sĩ có thể cân nhắc xét nghiệm thêm chlamydia, lậu hoặc các STI khác.
Rubella là một trong những bệnh nhiễm trùng cần đặc biệt lưu ý ở phụ nữ chuẩn bị mang thai.
Nếu người mẹ mắc rubella trong thai kỳ, đặc biệt ở giai đoạn sớm, thai nhi có thể đối mặt với nguy cơ dị tật bẩm sinh nghiêm trọng. Vì vậy, kiểm tra tình trạng miễn dịch rubella có thể giúp bác sĩ xác định người phụ nữ đã có miễn dịch hay chưa.
CDC khuyến nghị phụ nữ kiểm tra tình trạng miễn dịch với rubella trước khi mang thai nếu cần. Nếu chưa có miễn dịch và được chỉ định vaccine MMR, vaccine nên được tiêm trước khi mang thai; CDC khuyến nghị tránh mang thai trong khoảng một tháng sau khi tiêm MMR.
Điểm quan trọng là MMR là vaccine sống giảm độc lực và không được tiêm trong thai kỳ. Vì vậy, giai đoạn trước khi mang thai là thời điểm thuận lợi để rà soát lịch tiêm chủng.
Biết nhóm máu và yếu tố Rh cũng có thể hữu ích trong quá trình chuẩn bị thai kỳ.
Đặc biệt, phụ nữ có Rh âm tính cần được bác sĩ lưu ý về nguy cơ bất đồng Rh trong một số tình huống thai kỳ. Đây không phải là lý do khiến mẹ không thể mang thai, nhưng việc biết tình trạng Rh giúp bác sĩ chủ động theo dõi và có biện pháp dự phòng phù hợp khi cần.
Nếu người phụ nữ đã từng mang thai, sảy thai, truyền máu hoặc có tiền sử sản khoa đặc biệt, bác sĩ có thể xem xét thêm các xét nghiệm liên quan đến kháng thể bất thường.
Vì vậy, xét nghiệm nhóm máu không đơn thuần để “biết mình thuộc nhóm máu nào” mà còn cung cấp thông tin hữu ích cho quá trình chăm sóc sản khoa về sau.
Câu trả lời phụ thuộc vào từng trường hợp.
Một số STI có thể ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản nếu không được phát hiện và điều trị. Chẳng hạn, nhiễm chlamydia hoặc lậu có thể không có triệu chứng nhưng vẫn gây biến chứng ở hệ sinh sản. CDC khuyến nghị việc lựa chọn xét nghiệm STI cần dựa trên tuổi, tiền sử tình dục, triệu chứng và các yếu tố nguy cơ.
Nếu một trong hai người có tiền sử STI, bạn tình mới, nhiều bạn tình, triệu chứng bất thường hoặc yếu tố nguy cơ khác, bác sĩ có thể đề nghị xét nghiệm phù hợp.
Việc kiểm tra cả hai vợ chồng khi có chỉ định cũng giúp hạn chế tình trạng một người được điều trị nhưng người còn lại chưa được phát hiện hoặc điều trị.
Không phải cặp đôi nào cũng cần làm xét nghiệm di truyền chuyên sâu. Tuy nhiên, xét nghiệm sàng lọc người lành mang gen bệnh có thể được cân nhắc tùy tiền sử gia đình, nguồn gốc dân tộc, tiền sử thai kỳ hoặc nguy cơ di truyền cụ thể.
Nếu trong gia đình từng có người mắc bệnh di truyền, trẻ sinh ra có dị tật bẩm sinh không rõ nguyên nhân, từng có thai lưu hoặc con mắc bệnh di truyền, việc tư vấn di truyền trước khi mang thai có thể đặc biệt hữu ích.
Bác sĩ có thể khai thác tiền sử gia đình của cả hai vợ chồng để xác định có cần thực hiện xét nghiệm chuyên sâu hay không.
Điều này giúp tránh hai thái cực: một là bỏ qua nguy cơ thực sự, hai là thực hiện quá nhiều xét nghiệm không cần thiết.
AMH là xét nghiệm được nhiều chị em quan tâm vì liên quan đến dự trữ buồng trứng. Tuy nhiên, không phải tất cả phụ nữ chuẩn bị mang thai đều cần xét nghiệm AMH.
AMH chủ yếu cung cấp thông tin về dự trữ buồng trứng và khả năng đáp ứng của buồng trứng trong một số bối cảnh điều trị hỗ trợ sinh sản. Nó không phải là xét nghiệm có thể dự đoán chính xác một phụ nữ sẽ có thai tự nhiên trong bao lâu.
Vì vậy, nếu đang chuẩn bị mang thai nhưng không có tiền sử bất thường về sinh sản, chị em không nên tự xét nghiệm AMH chỉ vì muốn biết “còn bao nhiêu trứng”. Bác sĩ sẽ cân nhắc xét nghiệm này khi có lý do phù hợp, chẳng hạn đánh giá dự trữ buồng trứng trong quá trình thăm khám sinh sản.
Không.
Đây là điều quan trọng nhất cần nhớ.
Một phụ nữ 25 tuổi khỏe mạnh, không có tiền sử bệnh lý và một phụ nữ 38 tuổi từng sảy thai, mắc bệnh tuyến giáp hoặc có tiền sử phẫu thuật vùng chậu rõ ràng sẽ không có nhu cầu kiểm tra giống nhau.
Khám tiền thai nên được cá nhân hóa. Bác sĩ sẽ dựa vào tuổi, bệnh sử, tiền sử sản khoa, chu kỳ kinh, thuốc đang sử dụng, vaccine, tiền sử gia đình và các yếu tố nguy cơ để xác định xét nghiệm nào thực sự có ý nghĩa.
CDC cũng nhấn mạnh rằng việc chuẩn bị mang thai cần được điều chỉnh theo tình trạng sức khỏe và nhu cầu của từng người.
Do đó, mục tiêu không phải là làm càng nhiều xét nghiệm càng tốt mà là làm đúng xét nghiệm vào đúng thời điểm.
Nếu đang có kế hoạch sinh con, một buổi khám tiền thai tại cơ sở sản phụ khoa giúp chị em có cơ hội trao đổi trực tiếp với bác sĩ về tình trạng sức khỏe hiện tại.
Tại Phụ sản Tina, mẹ có thể chủ động trao đổi về tiền sử bệnh, thuốc đang sử dụng, chu kỳ kinh nguyệt, vaccine và những vấn đề từng gặp trong các lần mang thai trước. Từ đó, bác sĩ có thể tư vấn những xét nghiệm thực sự cần thiết thay vì áp dụng một gói kiểm tra giống nhau cho tất cả phụ nữ.
Đối với chị em đang tìm kiếm thông tin khám thai Gò Vấp, cần phân biệt khám tiền thai với khám thai. Khám tiền thai được thực hiện trước khi có thai nhằm chuẩn bị sức khỏe và đánh giá các yếu tố nguy cơ. Khi đã có thai, quá trình chăm sóc sẽ chuyển sang khám thai định kỳ để theo dõi mẹ và sự phát triển của em bé.
Những xét nghiệm nên cân nhắc trước khi mang thai có thể giúp phát hiện sớm một số bệnh lý, tình trạng miễn dịch hoặc yếu tố nguy cơ, nhưng xét nghiệm chỉ là một phần của quá trình chuẩn bị.
Trước khi mang thai, người phụ nữ cũng nên trao đổi với bác sĩ về thuốc đang sử dụng, bệnh lý mạn tính, vaccine, dinh dưỡng, cân nặng, acid folic và những thói quen sinh hoạt có thể ảnh hưởng đến sức khỏe. CDC khuyến nghị chủ động trao đổi với nhân viên y tế trước khi mang thai để xem xét bệnh lý hiện có, thuốc kê đơn, thuốc không kê đơn, vitamin và thực phẩm bổ sung.
Quan trọng nhất, đừng chờ đến khi que thử thai hiện hai vạch mới bắt đầu quan tâm đến sức khỏe. Một thai kỳ khỏe mạnh có thể được chuẩn bị từ nhiều tuần hoặc nhiều tháng trước thời điểm thụ thai.
Nếu bạn đang có kế hoạch sinh em bé, hãy bắt đầu bằng một buổi khám tiền thai và trao đổi với bác sĩ về tình trạng sức khỏe của mình. Khi biết cơ thể đang ở đâu và cần chuẩn bị điều gì, hành trình đón em bé sẽ chủ động và an tâm hơn.
Centers for Disease Control and Prevention (CDC) – Planning for Pregnancy.
Centers for Disease Control and Prevention (CDC) – Screening and Testing for HIV, Viral Hepatitis, STD & Tuberculosis in Pregnancy.
Centers for Disease Control and Prevention (CDC) – Vaccine Recommendations Before, During, and After Pregnancy.
Centers for Disease Control and Prevention (CDC) – Getting Tested for STIs.
Centers for Disease Control and Prevention (CDC) – Diabetes During Pregnancy.
