Bao lâu chưa có thai thì nên kiểm tra hiếm muộn? Tìm hiểu thời điểm thăm khám phù hợp theo tuổi và những trường hợp cần kiểm tra sớm hơn.
“Vợ chồng em cưới đã lâu nhưng vẫn chưa có em bé, vậy bao lâu chưa có thai thì nên kiểm tra hiếm muộn?” Đây là câu hỏi rất nhiều cặp đôi đặt ra khi bắt đầu hành trình tìm kiếm con.
Không phải cứ vài tháng chưa có thai là đồng nghĩa với hiếm muộn. Ở những cặp đôi khỏe mạnh, việc thụ thai không nhất thiết xảy ra ngay trong những chu kỳ đầu tiên. Tuy nhiên, chờ đợi quá lâu mới đi kiểm tra cũng có thể khiến một số nguyên nhân tiềm ẩn bị phát hiện muộn, đặc biệt khi người vợ đã bước qua tuổi 35.
Theo Hiệp hội Y học Sinh sản Hoa Kỳ (ASRM), nếu người phụ nữ dưới 35 tuổi có quan hệ tình dục đều đặn, không sử dụng biện pháp tránh thai nhưng chưa có thai sau 12 tháng, nên bắt đầu đánh giá hiếm muộn. Với phụ nữ từ 35 tuổi trở lên, thời gian này được rút ngắn còn 6 tháng. Phụ nữ trên 40 tuổi thường được khuyến nghị đánh giá sớm hơn, thay vì tiếp tục chờ đợi.
Tuy nhiên, đây không phải là những mốc thời gian áp dụng cứng nhắc cho tất cả mọi người. Nếu đã biết có yếu tố có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh sản, việc thăm khám có thể cần được thực hiện sớm hơn.
Tuổi của người phụ nữ là một trong những yếu tố quan trọng nhất khi đánh giá khả năng sinh sản. Khả năng sinh sản nữ có xu hướng giảm dần theo tuổi và tốc độ suy giảm trở nên rõ rệt hơn từ giữa độ tuổi 30.
Với phụ nữ dưới 35 tuổi, nếu hai vợ chồng có quan hệ tình dục đều đặn, không sử dụng biện pháp tránh thai và chưa có thai sau khoảng 12 tháng, đây là thời điểm phù hợp để bắt đầu kiểm tra hiếm muộn. Mốc 12 tháng không có nghĩa là phải chờ đủ một năm trong mọi trường hợp. Nếu trong thời gian đó xuất hiện những dấu hiệu bất thường về kinh nguyệt hoặc có tiền sử bệnh lý liên quan đến sinh sản, bác sĩ có thể chỉ định thăm khám sớm hơn.
Với phụ nữ từ 35 tuổi trở lên, nếu đã cố gắng mang thai trong 6 tháng mà chưa thành công, nên chủ động đi kiểm tra. Lý do là khả năng sinh sản có xu hướng giảm nhanh hơn khi tuổi tăng, vì vậy việc trì hoãn thêm nhiều tháng có thể làm mất đi khoảng thời gian có giá trị trong điều trị.
Nếu phụ nữ trên 40 tuổi, không nhất thiết phải chờ 6 hoặc 12 tháng. ACOG và ASRM đều khuyến nghị cân nhắc đánh giá khả năng sinh sản sớm hơn, thậm chí ngay khi có nhu cầu mang thai nhưng gặp khó khăn.
Điều này không có nghĩa phụ nữ lớn tuổi chắc chắn khó có thai. Ý nghĩa quan trọng hơn là tuổi càng cao thì thời gian sinh sản càng trở nên quý giá, vì vậy phát hiện nguyên nhân và xây dựng kế hoạch phù hợp càng sớm càng có lợi.
Một hiểu lầm phổ biến là cứ chưa đủ 12 tháng thì chưa cần đi khám. Trên thực tế, thời điểm kiểm tra còn phụ thuộc vào tiền sử sức khỏe và các dấu hiệu liên quan đến khả năng sinh sản.
Ví dụ, một phụ nữ có chu kỳ kinh rất thưa, mất kinh nhiều tháng hoặc kinh nguyệt không đều rõ rệt có thể gặp vấn đề về rụng trứng. Trong trường hợp này, chờ đủ một năm không nhất thiết là lựa chọn hợp lý.
Tương tự, những người từng được chẩn đoán hoặc nghi ngờ lạc nội mạc tử cung, bệnh lý vòi trứng, bệnh lý tử cung, từng phẫu thuật vùng chậu hoặc có những yếu tố có thể ảnh hưởng đến dự trữ buồng trứng cũng có thể cần được đánh giá sớm.
ASRM khuyến nghị không trì hoãn đánh giá khi người bệnh có bệnh sử hoặc tình trạng đã biết có khả năng gây suy giảm khả năng sinh sản.
Do đó, câu hỏi “bao lâu chưa có thai thì nên kiểm tra hiếm muộn?” cần được trả lời cùng với một câu hỏi khác: “Hai vợ chồng có yếu tố nguy cơ nào cần kiểm tra sớm hay không?”
Chu kỳ kinh nguyệt là một trong những thông tin quan trọng khi bác sĩ đánh giá khả năng sinh sản của phụ nữ.
Nếu kinh nguyệt rất thưa, không đều kéo dài, thường xuyên mất kinh hoặc chu kỳ thay đổi bất thường, điều đó có thể gợi ý vấn đề về rụng trứng hoặc nội tiết. Khi quá trình rụng trứng không diễn ra đều đặn, cơ hội thụ thai tự nhiên cũng có thể bị ảnh hưởng.
Trong trường hợp này, chị em không nhất thiết phải chờ đủ 12 tháng mới đi khám. Bác sĩ có thể đánh giá chu kỳ kinh, siêu âm và thực hiện các xét nghiệm cần thiết để tìm nguyên nhân.
Lạc nội mạc tử cung, một số bệnh lý vòi trứng hoặc tổn thương vùng chậu có thể ảnh hưởng đến khả năng thụ thai.
Nếu đã từng được chẩn đoán những tình trạng này, việc đánh giá sức khỏe sinh sản trước hoặc trong quá trình cố gắng mang thai có thể giúp bác sĩ chủ động hơn trong việc xây dựng kế hoạch.
Đặc biệt, nếu người phụ nữ có tiền sử phẫu thuật vùng chậu hoặc những bệnh lý có thể ảnh hưởng đến vòi trứng, bác sĩ có thể cân nhắc đánh giá độ thông của vòi trứng thay vì chỉ theo dõi thời gian chờ mang thai.
Một số yếu tố bệnh lý hoặc điều trị trước đây có thể ảnh hưởng đến chức năng buồng trứng. ASRM đề cập đến những trường hợp như từng hóa trị, xạ trị hoặc một số yếu tố di truyền liên quan đến suy giảm dự trữ buồng trứng.
Nếu thuộc nhóm này, việc thăm khám sớm có thể giúp người phụ nữ hiểu rõ hơn về tình trạng sinh sản hiện tại và có kế hoạch phù hợp với mong muốn sinh con.
Không.
Đây là một điểm rất quan trọng mà các cặp đôi cần hiểu đúng.
Khả năng sinh sản là vấn đề của cả hai người. Nguyên nhân khiến một cặp đôi khó có thai có thể liên quan đến người vợ, người chồng, cả hai hoặc đôi khi không tìm được nguyên nhân rõ ràng ngay cả sau khi đã đánh giá.
ACOG ghi nhận các vấn đề về rụng trứng là một nguyên nhân thường gặp ở nữ, trong khi các vấn đề liên quan đến tinh trùng là một nguyên nhân thường gặp ở nam.
Vì vậy, khi đi kiểm tra hiếm muộn, việc đánh giá người chồng song song với người vợ thường giúp quá trình tìm nguyên nhân hiệu quả hơn. ASRM cũng khuyến nghị đánh giá tinh dịch của người chồng khi phù hợp và thực hiện đánh giá song song hai phía.
Điều này cũng giúp tránh tâm lý cho rằng “không có con là do người vợ”, trong khi nguyên nhân có thể xuất phát từ nhiều yếu tố khác nhau.
Mục tiêu của kiểm tra hiếm muộn không phải là thực hiện càng nhiều xét nghiệm càng tốt. Bác sĩ thường bắt đầu từ những thông tin cơ bản và những phương pháp phù hợp với tình trạng của từng cặp đôi.
Với người vợ, bác sĩ có thể khai thác lịch sử kinh nguyệt, tiền sử mang thai, bệnh lý phụ khoa và các vấn đề sức khỏe liên quan. Siêu âm phụ khoa có thể được sử dụng để đánh giá tử cung, buồng trứng và theo dõi một số đặc điểm liên quan đến khả năng sinh sản.
Tùy trường hợp, bác sĩ có thể đánh giá quá trình rụng trứng, dự trữ buồng trứng thông qua AMH hoặc số lượng nang noãn thứ cấp trên siêu âm, cũng như kiểm tra tình trạng tử cung và độ thông của vòi trứng. ASRM xem AMH, AFC và một số xét nghiệm hormone là những công cụ có thể hỗ trợ đánh giá dự trữ buồng trứng, nhưng lưu ý rằng dự trữ buồng trứng không phải là phép đo trực tiếp khả năng có thai.
Với người chồng, xét nghiệm tinh dịch đồ thường đóng vai trò quan trọng trong bước đánh giá ban đầu. Kết quả có thể cung cấp thông tin về số lượng, khả năng di động và đặc điểm của tinh trùng.
Từ kết quả thăm khám, bác sĩ mới quyết định có cần thực hiện thêm những xét nghiệm chuyên sâu hay không.
Không.
Khả năng thụ thai chịu ảnh hưởng bởi rất nhiều yếu tố. Ngay cả ở những cặp đôi không có vấn đề sức khỏe rõ ràng, việc có thai cũng không nhất thiết xảy ra ngay ở chu kỳ đầu tiên.
ASRM định nghĩa hiếm muộn dựa trên khả năng đạt được thai kỳ trong bối cảnh quan hệ tình dục không sử dụng biện pháp tránh thai, đồng thời việc đánh giá cũng cần xem xét tuổi, bệnh sử, khám lâm sàng và các yếu tố sinh sản của cả hai người.
Do đó, việc chưa có thai sau một vài tháng không nên khiến vợ chồng quá hoang mang. Ngược lại, khi đã đến thời điểm cần đánh giá hoặc có yếu tố nguy cơ, việc đi khám không nên bị trì hoãn vì lo sợ “bị gọi là hiếm muộn”.
Khám hiếm muộn thực chất là quá trình tìm hiểu nguyên nhân và đánh giá khả năng sinh sản, từ đó tìm hướng xử trí phù hợp.
Nếu hai vợ chồng đã cố gắng mang thai trong thời gian phù hợp với độ tuổi nhưng chưa thành công, chủ động kiểm tra là một bước cần thiết thay vì tiếp tục chờ đợi trong lo lắng.
Việc kiểm tra hiếm muộn tại Hệ thống phòng khám sản phụ khoa IVF Tina có thể giúp các cặp đôi bắt đầu quá trình đánh giá sức khỏe sinh sản một cách có hệ thống. Thay vì chỉ tập trung vào một chỉ số như AMH hoặc một nguyên nhân duy nhất, quá trình thăm khám cần xem xét cả người vợ và người chồng để có góc nhìn đầy đủ hơn.
Đối với các cặp đôi đang có kế hoạch sinh con, việc trao đổi với bác sĩ cũng giúp xác định bước tiếp theo phù hợp dựa trên tuổi, thời gian mong con, tiền sử bệnh lý và kết quả thăm khám.
Nếu bạn đang tìm kiếm thông tin khám thai Gò Vấp, cần lưu ý rằng khám thai và khám hiếm muộn là hai mục đích khác nhau. Khám thai được thực hiện khi đã có thai để theo dõi sức khỏe mẹ và thai nhi, trong khi kiểm tra hiếm muộn tập trung tìm hiểu nguyên nhân khiến việc thụ thai gặp khó khăn.
Nếu phụ nữ dưới 35 tuổi, sau khoảng 12 tháng quan hệ tình dục đều đặn, không tránh thai mà chưa có thai, nên bắt đầu kiểm tra hiếm muộn.
Nếu phụ nữ từ 35 tuổi trở lên, nên cân nhắc kiểm tra sau 6 tháng chưa có thai. Với phụ nữ trên 40 tuổi, nên trao đổi với bác sĩ về đánh giá khả năng sinh sản sớm hơn, thay vì tiếp tục chờ đợi.
Tuy nhiên, nếu có kinh nguyệt bất thường, nghi ngờ rối loạn rụng trứng, lạc nội mạc tử cung, bệnh lý tử cung hoặc vòi trứng, tiền sử phẫu thuật vùng chậu, yếu tố nguy cơ suy giảm dự trữ buồng trứng hoặc vấn đề liên quan đến khả năng sinh sản của người chồng, việc kiểm tra có thể cần tiến hành sớm hơn.
Điều quan trọng là đừng biến mốc 6 tháng hay 12 tháng thành lý do để trì hoãn việc thăm khám khi đã có dấu hiệu bất thường. Phát hiện nguyên nhân sớm có thể giúp bác sĩ và cặp đôi có thêm thời gian để lựa chọn hướng xử trí phù hợp.
American Society for Reproductive Medicine (ASRM) – Fertility evaluation of infertile women: a committee opinion.
American Society for Reproductive Medicine (ASRM) – Definition of infertility: a committee opinion.
American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG) – Evaluating Infertility.
American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG) – Having a Baby After Age 35: How Aging Affects Fertility and Pregnancy.
