Phù chân khi mang thai khá thường gặp, nhưng nếu sưng xuất hiện đột ngột hoặc đi kèm đau đầu, hoa mắt, đau vùng dưới sườn, mẹ bầu cần được kiểm tra sớm.
Phù chân khi mang thai là một trong những thay đổi cơ thể khá phổ biến, đặc biệt từ giữa thai kỳ trở đi. Nhiều mẹ nhận thấy bàn chân, mắt cá chân hoặc cẳng chân to hơn vào cuối ngày, giày dép trở nên chật hơn và cảm giác nặng chân xuất hiện rõ hơn sau khi đứng hoặc đi lại nhiều.
Trong phần lớn trường hợp, tình trạng này có thể liên quan đến sự thay đổi tuần hoàn và việc cơ thể giữ nước nhiều hơn khi mang thai. Khi thai nhi lớn dần, tử cung cũng tạo áp lực lên các mạch máu vùng chậu, khiến máu từ chân trở về tim khó khăn hơn. Vì vậy, dịch có xu hướng tích tụ ở phần thấp của cơ thể, nhất là bàn chân và mắt cá chân. nhs.uk
Tuy nhiên, không phải tình trạng sưng phù nào cũng nên được xem là bình thường. Một số trường hợp phù xuất hiện nhanh, mức độ tăng rõ rệt hoặc đi kèm những triệu chứng khác có thể liên quan đến tiền sản giật hoặc huyết khối tĩnh mạch sâu. Đây là lý do mẹ bầu cần biết cách phân biệt phù sinh lý và dấu hiệu cần kiểm tra.
Không. Phù chân là hiện tượng khá thường gặp trong thai kỳ và thường rõ hơn khi thai lớn, thời tiết nóng hoặc mẹ phải đứng lâu. Tình trạng phù sinh lý thường xuất hiện từ từ, tập trung ở bàn chân, mắt cá chân và có thể tăng lên vào cuối ngày. Sau khi nghỉ ngơi hoặc kê cao chân, cảm giác căng tức có thể giảm bớt. nhs.uk
Nguyên nhân chủ yếu là cơ thể mẹ giữ nhiều nước hơn để đáp ứng nhu cầu tuần hoàn trong thai kỳ. Đồng thời, tử cung ngày càng lớn có thể gây ảnh hưởng đến dòng máu trở về từ hai chân. Khi đứng lâu, trọng lực cũng khiến dịch dễ tập trung ở vùng thấp, làm bàn chân và mắt cá chân sưng rõ hơn.
Vì vậy, nếu mẹ chỉ thấy hai bàn chân hơi phù vào cuối ngày, không đau, không nóng đỏ và không có những triệu chứng bất thường khác, tình trạng này thường không phải dấu hiệu nguy hiểm.
Điều quan trọng là mẹ không nên chỉ nhìn vào mức độ phù để tự kết luận. Diễn biến của tình trạng sưng, vị trí phù và những triệu chứng đi kèm mới là những yếu tố cần được quan tâm.
Phù chân có thể xuất hiện ở nhiều thời điểm khác nhau nhưng thường dễ nhận thấy hơn trong những tháng giữa và cuối thai kỳ. Khi thai nhi phát triển, tử cung lớn dần và những thay đổi về tuần hoàn trở nên rõ hơn, tình trạng giữ nước ở chân cũng có thể tăng lên.
Ở tam cá nguyệt thứ ba, nhiều mẹ có thể nhận thấy mắt cá chân và bàn chân sưng rõ hơn, đặc biệt sau một ngày làm việc hoặc khi thời tiết nóng. NHS cũng ghi nhận bàn chân, mắt cá chân và thậm chí khuôn mặt có thể hơi sưng trong giai đoạn cuối thai kỳ do giữ nước. nhs.uk
Tuy nhiên, thời điểm xuất hiện phù không thể được sử dụng để xác định chắc chắn đó là phù sinh lý. Một mẹ bầu mới bắt đầu phù cũng có thể cần được kiểm tra nếu tình trạng xuất hiện đột ngột hoặc đi kèm các dấu hiệu cảnh báo.
Điều khiến bác sĩ đặc biệt lưu ý không chỉ là việc chân bị phù mà là phù tăng nhanh hoặc xuất hiện cùng các triệu chứng bất thường.
Nếu trước đó chân chỉ hơi sưng nhưng trong thời gian ngắn bàn chân, mắt cá, bàn tay hoặc khuôn mặt sưng lên rõ rệt, mẹ nên liên hệ cơ sở y tế để được đánh giá. Phù đột ngột có thể là một trong những biểu hiện liên quan đến tiền sản giật, đặc biệt sau tuần thai thứ 20. nhs.uk
Đặc biệt, nếu phù đi kèm đau đầu dữ dội hoặc kéo dài, nhìn mờ, nhìn thấy chớp sáng, đau vùng dưới sườn, buồn nôn hoặc nôn bất thường, cảm giác rất mệt hoặc không khỏe, mẹ không nên chờ đến lịch khám tiếp theo.
Tiền sản giật thường liên quan đến tăng huyết áp và có thể đi kèm protein trong nước tiểu. Điều đáng lưu ý là huyết áp cao và protein niệu không phải lúc nào cũng tạo ra triệu chứng rõ ràng để mẹ tự nhận biết. Vì vậy, khám thai định kỳ với việc kiểm tra huyết áp và nước tiểu có vai trò quan trọng trong theo dõi thai kỳ. nhs.uk
Có. Đây là một trong những tình huống mẹ bầu cần đặc biệt chú ý.
Đau đầu nhẹ có thể xảy ra trong thai kỳ và không nhất thiết liên quan đến tiền sản giật. Tuy nhiên, một cơn đau đầu dữ dội, không giảm hoặc đi kèm rối loạn thị giác, phù tăng đột ngột và đau vùng dưới sườn cần được kiểm tra ngay vì có thể là dấu hiệu của tiền sản giật. nhs.uk
Trong trường hợp này, mẹ không nên tự theo dõi tại nhà trong thời gian dài hoặc chỉ nghĩ rằng mình “phù do mang thai”. Bác sĩ có thể cần kiểm tra huyết áp, nước tiểu và thực hiện thêm các xét nghiệm cần thiết để đánh giá tình trạng của mẹ và thai nhi.
Có. Đây là điểm mẹ bầu không nên bỏ qua.
Phù sinh lý trong thai kỳ thường xảy ra ở cả hai chân với mức độ tương đối tương đồng. Ngược lại, nếu một bên chân đột nhiên sưng nhiều hơn bên còn lại, đặc biệt khi đi kèm đau, nóng, đỏ hoặc cảm giác căng tức ở bắp chân, mẹ cần được kiểm tra để loại trừ huyết khối tĩnh mạch sâu.
Thai kỳ là giai đoạn cơ thể có những thay đổi làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông. Huyết khối tĩnh mạch sâu thường có thể biểu hiện bằng đau và sưng ở một chân, cùng với vùng da nóng hoặc đỏ hơn bình thường. Healthier Together
Nếu cục máu đông di chuyển lên phổi, tình trạng có thể trở nên nghiêm trọng. Khó thở xuất hiện đột ngột, đau ngực, ho ra máu hoặc cảm giác choáng/ngất là những triệu chứng cần được cấp cứu ngay. nhs.uk
Vì vậy, mẹ không nên tự massage mạnh vùng chân đang sưng đau khi chưa biết nguyên nhân. Việc cần thiết là được nhân viên y tế đánh giá trước.
Khi mẹ đến khám vì phù chân, bác sĩ sẽ không chỉ quan sát mức độ sưng mà còn xem xét toàn bộ tình trạng thai kỳ. Thời điểm bắt đầu phù, tốc độ tiến triển, phù một hay hai bên, có đau hay không và những triệu chứng đi kèm đều có giá trị trong đánh giá nguyên nhân.
Nếu nghi ngờ tiền sản giật, huyết áp và nước tiểu thường là những kiểm tra quan trọng. Tùy tình trạng, bác sĩ có thể chỉ định thêm xét nghiệm máu hoặc siêu âm để theo dõi sức khỏe và sự phát triển của thai nhi. nhs.uk
Trong trường hợp nghi ngờ vấn đề về mạch máu hoặc huyết khối, bác sĩ có thể chỉ định những kiểm tra chuyên sâu hơn tùy biểu hiện lâm sàng. Không phải cứ phù chân là cần siêu âm thai hoặc siêu âm Doppler, bởi mỗi phương pháp có mục đích khác nhau và sẽ được lựa chọn dựa trên tình trạng cụ thể.
Nếu tình trạng phù xuất hiện từ từ và không kèm dấu hiệu cảnh báo, một số thay đổi trong sinh hoạt có thể giúp mẹ cảm thấy dễ chịu hơn.
Mẹ nên tránh đứng hoặc ngồi một tư thế quá lâu. Khi nghỉ ngơi, có thể kê chân cao vừa phải để hỗ trợ máu và dịch trở về tốt hơn. Việc vận động nhẹ nhàng, chẳng hạn đi bộ phù hợp với sức khỏe thai kỳ hoặc thực hiện các động tác vận động bàn chân, cũng có thể hỗ trợ tuần hoàn. nhs.uk
Giày dép cũng nên rộng rãi, mềm và không tạo áp lực lên vùng bàn chân đang sưng. Những loại tất hoặc dây giày quá chật có thể khiến mẹ khó chịu hơn.
Mẹ cũng không nên tự ý dùng thuốc lợi tiểu hoặc các sản phẩm được quảng cáo với công dụng “giảm phù” trong thai kỳ. Phù chân có thể là biểu hiện sinh lý, nhưng cũng có thể liên quan đến một vấn đề cần được điều trị. Việc tìm nguyên nhân quan trọng hơn việc cố làm giảm triệu chứng.
Không nên xem siêu âm 5D là phương pháp chuyên biệt để tìm nguyên nhân phù chân.
Siêu âm thai có thể được bác sĩ chỉ định trong một số trường hợp để đánh giá thai nhi, nhau thai, nước ối hoặc sự phát triển của em bé khi có chỉ định phù hợp. Tuy nhiên, tình trạng phù chân của mẹ cần được đánh giá dựa trên triệu chứng, huyết áp, nước tiểu và các xét nghiệm cần thiết.
Vì vậy, nếu mẹ đang tìm kiếm dịch vụ Siêu âm 5D ở Gò Vấp, mẹ vẫn nên thông báo đầy đủ cho bác sĩ về tình trạng phù chân thay vì chỉ thực hiện siêu âm hình ảnh. Siêu âm 5D có giá trị về mặt hình ảnh và có thể giúp mẹ quan sát em bé rõ hơn trong những thời điểm phù hợp, nhưng không thay thế việc đánh giá các dấu hiệu nguy cơ của mẹ.
Nếu tình trạng phù nhẹ, xuất hiện từ từ ở hai chân và không có triệu chứng bất thường, mẹ có thể theo dõi trong sinh hoạt hằng ngày và trao đổi với bác sĩ ở lần khám thai gần nhất.
Ngược lại, nếu phù tăng nhanh, phù cả mặt và tay, xuất hiện đau đầu dữ dội, nhìn mờ hoặc thấy chớp sáng, đau dưới sườn, buồn nôn/nôn hoặc cảm giác rất không khỏe, mẹ cần được kiểm tra sớm. Đây có thể là những dấu hiệu liên quan đến tiền sản giật và không nên chờ đợi. nhs.uk
Nếu chỉ một chân bị sưng, đặc biệt khi có đau, nóng hoặc đỏ, mẹ cũng cần được đánh giá để loại trừ huyết khối. Nếu xuất hiện khó thở đột ngột hoặc đau ngực, cần tìm kiếm cấp cứu y tế ngay. Healthier Together
Phù chân khi mang thai là hiện tượng khá phổ biến và trong nhiều trường hợp chỉ phản ánh những thay đổi bình thường của cơ thể mẹ. Tuy nhiên, sự khác biệt giữa phù sinh lý và dấu hiệu cảnh báo nằm ở tốc độ xuất hiện, mức độ phù, vị trí sưng và những triệu chứng đi kèm.
Điều mẹ cần nhớ không phải là cứ phù chân thì phải lo lắng, mà là không nên bỏ qua tình trạng phù bất thường. Đặc biệt từ sau 20 tuần, nếu phù xuất hiện đột ngột cùng đau đầu, rối loạn thị giác, đau vùng dưới sườn hoặc cảm giác không khỏe, mẹ cần được kiểm tra để loại trừ tiền sản giật. nhs.uk
Trong thai kỳ, khám thai định kỳ vẫn là cách quan trọng để theo dõi sức khỏe của cả mẹ và bé. Nếu mẹ đang tìm nơi Khám thai Gò Vấp, việc trao đổi trực tiếp với bác sĩ về những thay đổi như phù chân, huyết áp, đau đầu hay các triệu chứng khác sẽ giúp quá trình theo dõi thai kỳ chủ động và an toàn hơn.
NHS – Swollen ankles, feet and fingers in pregnancy. nhs.uk
NHS – Pre-eclampsia. nhs.uk
NHS – Pregnancy symptoms you need to get help for. nhs.uk
NHS – Blood clots in legs or lungs during pregnancy. Healthier Together
NHS – Pulmonary embolism.
